Prawo do naprawy 2026: co dyrektywa UE zmienia w domu

Unijne prawo do naprawy przestaje być teorią. Do 31 lipca 2026 roku państwa członkowskie musiały poinformować Komisję Europejską o wyborze platformy, za pośrednictwem której konsumenci będą zgłaszać naprawy. To efekt dyrektywy 2024/1799 o prawie do naprawy, która zmienia sposób, w jaki myślimy o zepsutych rzeczach. Dla bloga o wnętrzach i meblach to temat bliski sercu, bo od lat powtarzamy, że stara komoda po odświeżeniu jest lepsza niż nowa płyta.

Co mówi dyrektywa 2024/1799

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 wprowadza obowiązek naprawy po stronie producenta. Jeżeli konsument zażąda naprawy, producent musi ją wykonać, chyba że jest ona niemożliwa. Prawo działa także po upływie odpowiedzialności sprzedawcy, czyli wtedy, gdy sprzęt jest sprawny technicznie, ale ma usterkę, której wcześniej nie dało się zgłosić.

Dyrektywa działa na dwóch poziomach. Pierwszy to obowiązek naprawy konkretnych grup produktów. Drugi to narzędzia, które mają ułatwiać konsumentom znalezienie warsztatu i porównanie ofert. Państwa członkowskie same decydują, czy utworzą krajową sekcję na europejskiej platformie internetowej, czy zbudują własną platformę spełniającą wymogi dyrektywy. To drugie rozwiązanie daje większą kontrolę nad tym, jak działa wyszukiwarka warsztatów. Niezależnie od wyboru efekt dla konsumenta ma być podobny: naprawę ma być łatwiej zlecić.

Według przepisów platformy mają być dostępne najpóźniej do 31 lipca 2027 roku, a o wyborze rozwiązania państwa informują Komisję do 31 lipca 2026 roku. To właśnie ten termin sprawia, że temat wraca teraz w mediach. Dla konsumentów oznacza to, że wkrótce szukanie warsztatu ma być prostsze niż przeglądanie dziesiątek ogłoszeń.

Które produkty objęła naprawa

Obowiązek naprawy nie dotyczy wszystkiego, co leży w domu. Dyrektywa wskazuje towary, dla których już wcześniej istniały unijne wymogi naprawialności. W wykazie znalazły się między innymi:

• pralki i pralko-suszarki dla gospodarstw domowych,
• zmywarki do naczyń,
• urządzenia chłodnicze,
• odkurzacze,
• suszarki bębnowe,
• telefony komórkowe, telefony bezprzewodowe i komputery typu slate,
• serwery, produkty do przechowywania danych oraz sprzęt do spawania.

Meble na razie poza wykazem

Trzeba powiedzieć to wprost: mebli obowiązek naprawy z załącznika do dyrektywy jeszcze nie obejmuje. W wykazie nie ma krzeseł, szaf ani sof, więc producent mebla nie ma dziś takiego samego obowiązku jak producent pralki. To ważne rozróżnienie, bo w sieci krąży wiele uproszczeń.

Nie znaczy to jednak, że temat mebli jest zamknięty. Dyrektywa zapowiada, że jej przepisy mają obejmować coraz więcej grup towarów, a równolegle zmienia się nastawienie konsumentów. Naprawa i renowacja przestają być zajęciem dla pasjonatów, a stają się normalną decyzją zakupową.

Co zyskuje konsument

Największą zmianą jest sama możliwość zgłoszenia naprawy bezpośrednio do producenta, także wtedy, gdy minął okres odpowiedzialności sprzedawcy. Do tej pory w wielu przypadkach kończyło się to odmową i kupnem nowego sprzętu, mimo że usterka była drobna i tania w naprawie. Teraz producent musi odpowiedzieć na takie zgłoszenie i wykonać naprawę, jeśli jest ona możliwa.

Do tego dochodzi jawność cen i warunków. Warsztat ma przekazać klientowi informacje o kosztach i terminie przed zawarciem umowy, więc nie trzeba już zgadywać, ile naprawa będzie kosztować. To realnie ułatwia podjęcie decyzji i ogranicza sytuacje, w których ktoś oddaje sprzęt „w ciemno”.

Europejski formularz naprawy

Dyrektywa wprowadza europejski formularz informacji o naprawie. To ustandaryzowany dokument, w którym warsztat podaje zakres prac, cenę i termin realizacji. Klient otrzymuje go na trwałym nośniku, na przykład w wiadomości e-mail, w rozsądnym terminie po zgłoszeniu.

Formularz ma sens także dla samych naprawiających. Ujednolicony wzór ułatwia obsługę klientów z innych krajów i ogranicza nieporozumienia. A dla nas, konsumentów, oznacza jedno: rozmowa o naprawie staje się przejrzysta i porównywalna między warsztatami.

Co to znaczy dla naszych mebli

Nawet bez obowiązku prawnego meble doskonale wpisują się w logikę naprawy. Stara szafa z litego drewna, komoda z lat 60. albo krzesło z jarmarku mają konstrukcję, którą da się rozebrać, naprawić i odświeżyć. To zupełnie inny model niż mebel klejony na stałe, w którym uszkodzony fragment oznacza wyrzucenie całości.

Z naszego doświadczenia wynika, że renowacja komody zamyka się w koszcie materiałów i dwóch weekendach pracy. Mebel, który na jarmarku kosztował niewiele, po odświeżeniu jest wart kilkakrotnie więcej i zostaje w domu na lata. To najbardziej konkretna forma sprzeciwu wobec kultury jednorazowości.

Co dalej: ekoprojektowanie i meble

Kolejnym krokiem jest unijne rozporządzenie o ekoprojekcie dla zrównoważonych produktów, czyli ESPR. W przyjętym planie prac na lata 2025–2030 Komisja Europejska wskazała meble, w tym materace, jako jedną z priorytetowych grup produktów. Oznacza to, że w najbliższych latach pojawią się wymogi dotyczące trwałości, naprawialności i informacji o produkcie także dla mebli.

Dla producentów to zapowiedź zmian w konstrukcji i dokumentacji. Dla nas potwierdzenie tego, co robimy od lat, czyli że warto wybierać meble, które da się naprawić, rozłożyć i przekazać dalej. Prawo w końcu dogania praktykę domowych renowacji.

Zestawienie zmian

Dla porządku zbierzmy najważniejsze ustalenia w jednej tabeli, bo przepisy łatwo się mieszają. Łatwo też pomylić obowiązek naprawy z dobrowolną naprawą gwarancyjną. Poniższe zestawienie pomaga oddzielić to, co obowiązuje już dziś, od tego, co dopiero nadchodzi:

Wniosek jest prosty, bo prawo zmienia się wolniej niż nasze nawyki, ale idzie w tę samą stronę: mniej wyrzucania, więcej naprawiania. Meble od dawna są w tym nurcie, a teraz dostają dodatkowe potwierdzenie, że to nie sentyment, ale rozsądna decyzja. Jeśli szukasz argumentu, żeby odświeżyć starą komodę zamiast kupować nową, właśnie go masz.